Lange tijd ging het gesprek over AI in legal vooral over tooling. Welke toepassingen zijn bruikbaar? Waar zit tijdswinst? Wat kun je automatiseren zonder kwaliteit te verliezen? Dat gesprek is inmiddels een fase verder. De vraag is niet meer óf AI invloed heeft op legal, maar wat die invloed betekent voor de manier waarop legal teams worden opgebouwd.
Dat is geen theoretische discussie meer. In het Future Ready Lawyer Report 2026 van Wolters Kluwer zegt ruim 90% van de respondenten minstens één AI-tool in de dagelijkse workflow te gebruiken. AI is daarmee geen experiment aan de zijlijn meer, maar een basistool geworden binnen law firms en corporate legal departments. Tegelijk geeft Thomson Reuters aan dat 75% van de general counsels generatieve AI als transformationeel ziet voor hun organisatie, terwijl 67% hogere tech-investeringen koppelt aan de wens om de efficiëntie van in-house legal teams te verbeteren.
Menselijke meerwaarde verschuift
Dat heeft gevolgen die verder gaan dan productiviteit. Zodra standaardwerk sneller verloopt, documentreview slimmer wordt ondersteund en eerste analyses deels geautomatiseerd kunnen worden, verschuift de menselijke meerwaarde binnen legal. Niet weg van inhoud, maar juist richting oordeel, interpretatie, prioritering en afstemming. De jurist die waarde toevoegt, is steeds minder alleen de jurist die alles zelf uitwerkt, en steeds meer de jurist die scherp kan duiden wat juridisch relevant is, wat zakelijk verstandig is en waar het echte risico zit.
De impact op teamopbouw
Veel organisaties zijn gewend om legal teams op te bouwen langs klassieke lijnen: senior en medior capaciteit, een paar inhoudelijke specialismen, en waar nodig tijdelijke versterking. Maar als AI delen van het voorbereidende of repeterende werk versnelt, dan verandert ook de vraag welke profielen je nodig hebt. Dan wordt het minder logisch om alleen te kijken naar juridische expertise op papier, en belangrijker om te kijken naar wie kan schakelen tussen inhoud en business, wie snel hoofd- en bijzaken scheidt, en wie technologie begrijpt zonder technoloog te hoeven zijn.
Dat betekent niet dat junior profielen verdwijnen of dat specialisten minder belangrijk worden. Wel betekent het dat de samenhang binnen teams verandert. Wie vandaag een legal team wil versterken, moet zich afvragen: waar zit ons echte knelpunt? Hebben we extra productiecapaciteit nodig, of juist iemand die richting kan geven? Zoeken we een specialist met diepe kennis, of een bredere jurist die in een complex stakeholderveld snel kan landen? En welke werkzaamheden willen we structureel in het team houden, en welke worden in de praktijk steeds meer ondersteund door technologie?
Samenwerken over vakgebieden heen
Daar komt nog iets bij. Naarmate AI volwassener wordt, verschuift de aandacht onvermijdelijk van gebruik naar governance. De Europese Commissie is daar helder over: de AI Act geldt gefaseerd, met AI literacy-verplichtingen sinds 2 februari 2025, governanceverplichtingen voor general-purpose AI sinds 2 augustus 2025 en het grootste deel van de regels en handhaving vanaf 2 augustus 2026. Voor legal teams betekent dat dat AI niet alleen een efficiencyvraagstuk is, maar ook een governance- en organisatiethema.
Dat zie je terug in het type professional dat belangrijker wordt. Teams hebben niet alleen behoefte aan juristen die output kunnen controleren, maar ook aan mensen die beleid kunnen helpen vormgeven, risico’s kunnen vertalen naar werkbare keuzes en intern draagvlak kunnen creëren. De afstand tussen legal, compliance, privacy, IT en business wordt daardoor kleiner. In de praktijk vraagt dat om professionals die over grenzen van vakgebieden heen kunnen samenwerken zonder hun juridische scherpte te verliezen.
Nadenken over organisatieontwerp
Veel vacatureteksten zijn nog geschreven voor het legal team van gisteren. Ze vragen om een “stevige legal counsel” of een “ervaren bedrijfsjurist”, maar maken onvoldoende concreet wat de rol in de praktijk moet oplossen. Daardoor zoeken organisaties soms naar een profiel dat inhoudelijk indrukwekkend oogt, maar niet past bij de fase waarin het team zit of de verandering die op hen afkomt.
Wie AI serieus neemt, moet dus niet alleen nadenken over tools, maar ook over organisatieontwerp. Welke taken blijven kernwerk? Welke competenties worden belangrijker? Hebben we behoefte aan diep specialisme, aan bredere business-sensitiviteit, of aan tijdelijke versterking om een nieuwe fase goed door te komen? Dat zijn geen technische vragen. Het zijn teamvragen.
Ongemakkelijke opdracht
Voor legal leaders ligt daar een ongemakkelijke, maar noodzakelijke opdracht. Niet blijven werven op basis van oude aannames, maar opnieuw definiëren waar de waarde van legal in de organisatie ligt. Want precies daar begint ook de zoektocht naar de juiste mensen.
AI vervangt het legal team dus niet. Maar het dwingt organisaties wel om scherper te kijken naar hoe dat team is opgebouwd, welke rollen echt nodig zijn en waar menselijke meerwaarde het verschil maakt. En dat is uiteindelijk misschien wel de belangrijkste verandering van allemaal.